21 лютага — Дзень роднай мовы.

Родная мова —  гэта не проста сродак зносін між людзьмі адной нацыянальнасці. Гэта адметная каштоўнасць, якая на працягу свайго шматвяковага фарміравання, станаўлення ўвабрала ў сябе душу народа, асаблівасці яго светапогляду і характару. Беларускую мову часта называюць напеўнай і меладычнай. І не толькі носьбіты, але і тыя, хто чуе яе ўпершыню. Асабліва выразна гэта ціхая і празрыстая мелодыя гучыць у вершаваных радках, напісаных па-беларуску. Майстры паэтычнага слова, пісьменнікі ўвогуле, умела выкарыстоўваючы прыгажосць і багацце роднай мовы, уносяць свой творчы ўклад у развіццё і захаванне духоўнай спадчыны народа.

Менавіта такія, таленавітыя, адданыя роднай зямлі, людзі жывуць і ў нашым раёне. Сярод іх Дзіна Рамадзіна, мясцовая паэтэса і пісьменніца, чыя творы, якой бы тэме яны ні былі прысвечаны, перш за ўсё праслаўляюць хараство мілагучнага роднага слова.

Гераіні матэрыялу, мусіць, наканавана было лёсам пісаць вершы. Нарадзілася яна ў вёсцы з цікавай назвай  Янка Купала, што ў  Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці — як кажа сама паэтэса, у цудоўнай мясціне на беразе ракі Пціч. І хоць у дзяцінстве марыла стаць урачом, нават сур’ёзна рыхтавалася да будучых уступных экзаменаў, моцны ўплыў на выбар будучай прафесіі аказала творчае захапленне.

— Якраз тады, у школьным узросце, я і пачала пісаць вершы, — расказвае Дзіна Вадзімаўна. —  У нашай сям’і заўсёды шанавалі і цанілі кнігі. А паўплывалі на мае першыя спробы пяра любімыя паэты —  Якуб Колас і Пімен Панчанка. У сёмым класе зачытвалася «Новай зямлёй», асабліва пейзажнымі замалёўкамі. Вельмі ж блізкімі былі тыя замалёўкі майму сэрцу, асабліва ўрывак пра баравікі. Тады ж, у сёмым класе, я «дарасла» да вершаў Міхаіла Аўрамавіча Казакова — ураджэнца вёскі Халіпы, у якой мы жылі і дзе зараз працягвае жыць мая матуля. Сюды, у Дрыбінскі раён, наша сям’я пераехала ў 1991 годзе. Помню, шмат разоў перачытвала яго зборнік «Святло бяроз». Потым паспрабавала пісаць сама. І нават адважылася тры вершы даслаць у рэдакцыю часопіса «Алеся». Для сябе загадала: калі надрукуюць хоць адзін верш, буду паступаць на філалагічны факультэт БДУ, у іншым выпадку падумаю пасля…

Усё склалася найлепшым чынам. Вершы дзяўчыны былі надрукаваны ўжо ў  наступным нумары вядомага часопіса. А пасля заканчэння Горацкага педвучылішча Дзіна Рамадзіна паспяхова паступіла на філалагічны факультэт БДУ.

— Самае адметнае, што мне ўсюды сустракаліся людзі, улюбёныя ў родную мову, зацікаўленыя ў захаванні скарбаў нацыянальнай культуры, — кажа  мая суразмоўца. — У педвучылішчы лёс звёў мяне з Марыяй Ісакаўнай Новікавай —  выкладчыцай гісторыі і этнаграфіі. Яна параіла сабраць і запісаць казкі і легенды, што былі своеасаблівай культурнай спадчынай нашага роду. Што я і зрабіла, а пасля, у час работы ў Лагойскім гісторыка-краязнаўчым музеі, паклала іх на вершаваную мову. Пашанцавала мне і ва ўніверсітэце. Сярод выкладчыкаў я сустрэла зямлячку, продкі якой былі з вёскі Цёмны Лес, — Рыму Мадэстаўну Кавалёву. Пад яе кіраўніцтвам пісала студэнцкія навуковыя працы, ад яе мела шмат добрых парад. Чалавек крыштальнага сумлення, яна аднойчы сказала мне словы, якія я запомніла на ўсё жыццё: «Ад светлых і чыстых думак нараджаюцца вершы, ад чорных — брыдкаслоўе і зайздрослівыя плёткі пра тых, хто, дзякуючы свайму таленту, розуму і працавітасці, дасягнуў чагосьці больш значнага ў жыцці, чым зайздросны пляткар. Што б ні здарылася, старайся, каб суцяшэннем у любых абставінах былі складзеныя табою добрыя, душэўныя вершы».

Так склаліся жыццёвыя абставіны, што с цягам часу Дзіна Вадзімаўна набыла прафесію бухгалтара і зараз працуе намеснікам галоўнага бухгалтара ў Дрыбінскім УКП «Жылкамгас».

На пытанне, як удаецца сумяшчаць працу і творчасць, паэтэса адказвае:

— Яны па-свойму дапаўняюць адна адну. Мой занятак для душы дае сілы, каб працаваць плённа і самааддана.

Што да зборнікаў вершаў, то, па словах гераіні матэрыялу, яна не ставіла мэты іх друкаваць. Пісала хутчэй для душы, для сябе і сваіх блізкіх. Хаця на некалькі тэматычных зборнікаў матэрыял набярэцца. Некаторыя вершы, дзякуючы супрацоўнікам раённай бібліятэкі, аформлены ў міні-зборнікі «Нас малая радзіма вітае» і «З любоўю да роднага краю», а таксама зборнік для дзяцей «Гісторыі для Алёшкі», які быў напісаны калісьці для маленькага пляменніка. — Што для мяне беларуская мова? — разважае Дзіна Рамадзіна. —Гэта аснова нацыі, частка яе культурнай свядомасці. Толькі праз мову мы адчуваем еднасць са сваімі продкамі, іх багатай гісторыяй і традыцыямі. Абыякавыя, а тым больш пагардлівыя адносіны да сваёй мовы, як вынік, маюць адпаведныя адносіны да саміх людзей з боку іншых народаў. Бо ці варта цябе паважаць, калі ты так ставішся да самага святога, што табе дадзена, — да роднай мовы. Народ жывы, пакуль жывая яго мова.

Родная мова

Родная мова, любімая мова,
Ты і народу, і роду основа.
Першыя словы яе мы пачулі 
У калыханках нашай матулі.
Колькі ўмясціць пяшчоты змагла
Песня, што ціха над светам плыла:
– Люлі, люлі, люленькі, 
Прыляцелі гуленькі...
Казкі, легенды нам потым дарылі,
Быццам са скарбам куфэрак адкрылі.
З той невычэрпнай народнай крыніцы
Мы пазнавалі жыцця таямніцы:
Каля людзей прыжылася навечна
Белая птушка з душой чалавечай...
Нас зачароўвалі простыя словы, 
Свет у іх быў непаўторны і новы.
Колькі ж яны пакаленняў прайшлі,
Колькі стагоддзяў яны пражылі!
А ў юнацтве, бывала, да рання
Чулі мы шчырыя словы кахання.
І каля вогнішч юнацкіх луналі
Песні, што лёсы злучалі-ядналі:
«Гэта ты – мая, зорка ясная,
Ты – любоў мая непагасная»…
Светлы свой шлях наша мова прайшла:
У Княстве Літоўскім дзяржаўнай была,
А налятала чужынцаў навала –
Грозным, трывожным набатам гучала:
– Партызаны, партызаны, беларускія сыны!..
Песні спяваем мовай сваёю,
Чуючы еднасць з бацькоўскай зямлёю:
«Мой родны кут, як ты мне мілы!
Забыць цябе не маю сілы»...
Кожны з нас гэтую ісціну знае –
Жыў і народ, калі мова жывая.
Мова Купалы і мова Скарыны –
Як жа яе берагчы мы павінны!

Ірына ЦЯЦЕРЫНА

Фота Ігара АДЫЛОВА